ALFABET TEATRU DLA ANALFABETOW I ZAAWANSOWANYCH

Czym jest Alfabet teatru? Najkrócej: zbiorem różnej długości haseł dotyczących teatru. A konkretniej: czymś w rodzaju słownika pojęć i terminów teatralnych tych całkiem zasadniczych i tych trochę mniej. Wszystkie one składają się na bogaty i kolorowy świat teatru, gdzie swoje miejsce ma zarówno aktor, autor czy dekorator, ale też portiernia i deska sceniczna. Znajdziecie tu fakty, pojęcia i zjawiska dotyczące historii i teorii teatru, a także obyczajów, z których wiele może się komuś postronnemu wydać co najmniej zdumiewających.
Zapewne nie wszystkie możliwe określenia wokółteatralne znalazły tu miejsce.
Ktoś bardziej dociekliwy mógłby spytać, dlaczego - skoro występuje hasło "aria" (jako element opery) - nie ma hasła "arietka" i "recitativ"? Albo - skoro jest "oświetlenie", "most", "wieża" i "rampa" - brak "reflektora" czy "blendy"? Ano dlatego, że w którymś momencie trzeba się było zatrzymać przed grożącą lawiną nazw szczegółowych, które do poznania i s t o t y teatru niewiele by już wnosiły, sam zaś Alfabet rozdęłyby do wymiarów książki telefonicznej.
Nie znajdziecie też, z innych powodów, żadnych haseł osobowych ani tych dotyczących nazw własnych. To jest osobna kategoria terminologiczna, a autor Alfabetu nie chciał mieszać pojęć.
Trzeba wreszcie przyznać (z niejakim żalem), że książka niniejsza nie jest pionierska na gruncie słownikarstwa, leksykonopiśmiennictwa i encyklopedystyki teatralnej. W ostatnich zwłaszcza latach pojawiło się tu kilka pozycji z fundamentalnym Słownikiem terminów teatralnych Patrice'a Pavisa na czele. Szczęśliwie dla autora niniejszego Alfabetu obszerny ten słownik jest niezmiernie szczegółowy w zakresie teorii i historii pojęć odnoszących się tak do dramatu, jak jego kształtu scenicznego, ale np. pomija techniki teatralne i całe przedmiotowe zaplecze teatru, a także sferę obyczajową budującą specyficzną atmosferę wokół tego nadzwyczajnego fenomenu, jakim jest teatr pośród naszego codziennego życia.
Alfabet teatru; Tadeusz Nyczek